Turystyka 1906-1975

Oddzia┼é Polskiego Towarzystwa Krajoznawczego w Che┼émie ÔÇô
Oddział Polskiego Towarzystwa Turystyczno-Krajoznawczego
w Chełmie im. Kazimierza Pawła Janczykowskiego.
*(jego idee maj─ů wp┼éyw na aktywno┼Ť─ç turystyki do chwili obecnej).

Wraz z zako┼äczeniem wojny odradza┼é si─Ö tradycyjny ruch spo┼éeczny reprezentowany przez Polskie Towarzystwo Tatrza┼äskie (PTT) i Polskie Towarzystwo Krajoznawcze (PTK). Reaktywuj─ů swoj─ů dzia┼éalno┼Ť─ç przedwojenne zarz─ůdy z Walerym Goetlem w PTT i┬á Zygmuntem Beczkowiczem w PTK. Pierwsze zadanie to zabezpieczenie maj─ůtku towarzystw (zniszczone i spl─ůdrowane schroniska, muzea, biblioteki). W latach 1946-1947 po dokonaniu rekonstrukcji, oba towarzystwa rozpocz─Ö┼éy aktywn─ů dzia┼éalno┼Ť─ç. W 1947 r. PTT mia┼éo 24, a PTK 76 oddzia┼é├│w. Oba towarzystwa szybko w┼é─ůczy┼éy si─Ö w nurt nowego ┼╝ycia. Faktem by┼éa ┼Ťcis┼éa wsp├│┼épraca ze zwi─ůzkami zawodowymi i organizacjami m┼éodzie┼╝owymi a PTK odnowi┼éa akcj─Ö w─Ödrownych wczas├│w krajoznawczych. W warunkach Polski Ludowej dojrzewa┼éa stara idea zjednoczenia spo┼éecznego ruchu turystyczno-krajoznawczego w Polsce (aby nie by┼éo nieprzewidzialnej rywalizacji pomi─Ödzy PTT i PTK). Powo┼éana do ┼╝ycia komisja zjednoczeniowa opracowa┼éa projekt nowego statutu, a zjazdy obu organizacji podj─Ö┼éy uchwa┼é─Ö o po┼é─ůczeniu si─Ö 15 grudnia 1950 r., powy┼╝sza data inauguruje powstanie jednolitego ÔÇô Polskiego Towarzystwa Turystyczno- Krajoznawczego (PTTK). Od 1951 r. PTTK wzbogaci┼éo dzia┼éalno┼Ť─ç o problematyk─Ö kajakow─ů, narciarsk─ů, kolarsk─ů i ┼╝eglarsk─ů, przyjmuj─ůc aktyw turystyczny rozwi─ůzanych zwi─ůzk├│w sportowych. Utworzono w PTTK odpowiadaj─ůce tym dyscyplinom komisje turystyki kwalifikowanej. Doprowadzi┼éo to do zjednoczenia sportowego i krajoznawczego nurtu turystyki w ramach PTTK. W 1957 r. odrodzi┼éy si─Ö zwi─ůzki sportowe, tworz─ůc ponownie swoje piony turystyczne, jednak komisje wraz ze znaczn─ů cz─Ö┼Ťci─ů aktywu pozosta┼éy w PTTK.┬á Usamodzielni┼é si─Ö Klub Wysokog├│rski, istniej─ůcy od┬á kilkudziesi─Öciu lat przy PTT. Turystyka kwalifikowana znalaz┼éa w PTTK doskona┼ée warunki rozwoju. Zas┼éug─ů PTTK by┼éo rozbudowanie od 1954 r. powsta┼éego w PTK systemu wczas├│w w─Ödrownych na w─Ödr├│wki piesze po g├│rach, kajakowe, kolarskie itp. ÔÇô by┼éa to szko┼éa kszta┼écenia nowicjusz w tych turystyczno-sportowych dziedzinach. W 1955 r. umowa PTTK z Centraln─ů Rad─ů Zwi─ůzk├│w Zawodowych umo┼╝liwi┼éa tworzenie k├│┼é PTTK na terenie zak┼éadu pracy ÔÇô nast─Öpnie umowy z ZMS itd. Turystyka sta┼éa si─Ö w tym czasie szczeg├│lnie atrakcyjn─ů form─ů wypoczynku m┼éodzie┼╝y ÔÇô harcerstwo obozy w─Ödrowne. Dawne szkolne ko┼éa PTK zosta┼éy rozwi─ůzane w 1951 r., a reaktywowane w 1957 r. rozros┼éy si─Ö jako szkolne ko┼éa krajoznawczo-turystyczne (SKKT). Przez pewien okres prowadzi┼éy dzia┼éalno┼Ť─ç niezale┼╝n─ů od PTTK, jednak umowa z 1964 r. PTTK z Ministerstwem O┼Ťwiaty przywr├│ci┼éa cz─Ö┼Ťciowo tradycyjny status, umo┼╝liwiaj─ůcy ko┼éom przyst─ůpienie do PTTK. W┼éa┼Ťciwie w latach 1950-1955 PTTK z po┼Ťr├│d wielu organizacji turystycznych stawa┼éo si─Ö monopolist─ů, a od 1964 r. organizacj─ů wiod─ůc─ů w krajowym ruchu turystycznym ÔÇô z jej do┼Ťwiadcze┼ä korzysta┼éy inne organizacje og├│lnopolskie jak ÔÇô LZS czy TKKF. Szybko rozwijaj─ůcy si─Ö ruch turystyczny wymaga┼é troskliwej opieki i kierowania. Pierwszoplanow─ů rol─Ö jak nigdy dot─ůd odegrali tu przewodnicy, dlatego powsta┼éa te┼╝ konieczno┼Ť─ç pa┼ästwowego uregulowania 1961 r. Zarz─ůdzenie Przewodnicz─ůcego GKKF zleci┼éo PTTK jako wy┼é─ůczno┼Ť─ç szkolenie i organizowanie przewodnik├│w ÔÇô rozbudowano te┼╝ baz─Ö noclegow─ů i informacyjn─ů. Zjazdy PTTK (pierwsze) odbywa┼éy si─Ö w latach: 1950, 1955, 1958, 1960, 1962, 1965 i 1968.

*( Zbigniew Kulczycki).

***

Z pocz─ůtkiem 1945 r., K. Janczykowski szeroko propagowa┼é ruch wycieczkowy krajoznawczo-turystyczny i aktywn─ů turystyk─Ö a w nim zawarte wielkie narodowe idee Polskiego Towarzystwa Krajoznawczego. Prowadzi┼é te┼╝ wszelkie sprawy dotycz─ůce (tak zaniedbanego i nie dzia┼éaj─ůcego w latach 1918-1939) Che┼émskiego Oddzia┼éu PTK. Gromadzi┼é te┼╝ wok├│┼é swej dzia┼éalno┼Ťci grono wiernych che┼émskich dzia┼éaczy. Lokum w kt├│rym prowadzi┼é wszelkie┬á sprawy i PTK (jako nieoficjalny Prezes do 1948 r.), mie┼Ťci┼éo si─Ö w domu parafii rz.-kat. przy ul. Lubelskiej. W grudniu 1948 r. Kazimierz Janczykowski zwo┼éa┼é zebranie ÔÇô przyjaci├│┼é, sympatyk├│w┬á i dzia┼éaczy ruchu krajoznawczo-turystycznego w Che┼émie (czyni┼é ju┼╝ od 1945 r.), na kt├│rym oficjalnie reaktywowa┼é dzia┼éalno┼Ť─ç Polskiego Towarzystwa Krajoznawczego Oddzia┼é w Che┼émie ÔÇô wg za┼é─ůcznika 1 wykaz oddzia┼é├│w PTK w 1950 r.┬á Che┼ém Lubelski ul. Lubelska 1 ÔÇô zosta┼é za┼éo┼╝ony┬á 4 grudnia 1948 r.

Wybrano pierwszy po wyzwoleniu zarz─ůd Oddzia┼éu, jednog┼éo┼Ťnie┬á prezesem zosta┼é Kazimierz Janczykowski,┬á Oddzia┼é PTK w Che┼émie zarejestrowano (ponownie) przez Zarz─ůd G┼é├│wny PTK. Jak wynika z korespondencji K. Janczykowskiego Oddzia┼é PTK w Che┼émie istnia┼é jeszcze do listopada 1950 r., od 1951 r. ju┼╝ jako Oddzia┼é PTTK w Che┼émie. W maju 1953 r. (w nowych ramach organizacyjnych) Walny Zjazd PTTK w Che┼émie wybra┼é nowy Zarz─ůd i ponownie prezesem zosta┼é K. Janczykowski. W czerwca 1957 r. Walne Oddzia┼éu PTTK w Che┼émie ponownie wybra┼éo Prezesem Zarz─ůdu K. Janczykowskiego Oddzia┼é w tym czasie liczy┼é 163 cz┼éonk├│w. W 1960 r. K. Janczykowski poda┼é si─Ö do dymisji, pow├│d warunki zdrowotne).

W czasie swojej dzia┼éalno┼Ťci w pierwszych latach po wyzwoleniu Kazimierz┬á Janczykowski┬á mia┼é i wywar┼é wielki wp┼éyw na styl pracy oraz i na dalsz─ů dzia┼éalno┼Ťci, Oddzia┼éu PTK-PTTK w Che┼émie. Najwi─Öcej uwagi zawsze po┼Ťwi─Öca┼é i wpaja┼é wielkie idee PTK-PTTK nowym dzia┼éaczom poprzez nast─Öpuj─ůce zagadnienia :

  1. kultywowanie wielkich idei PTK jako patriotyczno-narodowej organizacji; 
  2. kultywowanie idei krajoznawczo-turystycznych;
  3. wycieczka-w─Ödr├│wka podstaw─ů ruchu krajoznawczo-turystycznego;
  4. kultywowanie i ochrona miejsc pamięci narodowej kultu, religii,  przyrody;  
  5. tworzenie rezerwat├│w i ochrona miejsc szczeg├│lnych dla fauny i flory;
  6. tworzenie szlak├│w turystycznych dla poznania pi─Ökna ojczyzny;
  7. w┼éa┼Ťciwa gospodarka zasobami dziedzictwa narodowego dla pokole┼ä;
  8. szkolenie przewodnik├│w turystycznych i ochrony przyrody i ┼Ťrodowiska.

┬áStanis┼éaw Skibi┼äski (1919-1980), Urodzony Sta┼äk├│w, biolog-przyrodnik, muzealnik, archiwista, regionalista, etnograf, autor wielu publikacji naukowych. Ucze┼ä i na┼Ťladowca idei K. Janczykowskiego. Pieszo przemierzy┼é wioski, ┼é─ůki, lasy, pola. Zebra┼é bardzo du┼╝o naukowo-praktycznych spostrze┼╝e┼ä etnograficznych, historycznych, archeologicznych, przyrodniczych. Na koncie ma 255 publikacji, pierwsza ukaza┼éa si─Ö drukiem w 1937 r. a ostatnia w 1982 r. Publikacje dotycz─ů ochrony flory i fauny, przyrody nieo┼╝ywionej oraz z etnografii, historii, archeologii i poj─Ötej kultury zwi─ůzanej z dzia┼éalno┼Ťci─ů Muzeum Che┼émskiego. By┼é cz┼éonkiem PTK, PTTK i LOP. Zapisa┼é szczeg├│ln─ů kart─Ö jako zas┼éu┼╝ony dla Che┼éma. 25 kwietnia 1959 r. nak┼éadem Komisji Krajoznawczej przy Zarz─ůdzie Okr─Ögowym Polskiego Towarzystwa Turystyczno-Krajoznawczego w Lublinie (kt├│rego by┼é cz┼éonkiem), wyda┼é folder-broszurk─Ö informacyjn─ů ÔÇ×Che┼émÔÇŁ a w 1960 r. wyda┼é ÔÇ×Podziemia Che┼émskieÔÇŁ, przedstawi┼é w niej rys, geograficzny, historyczny, turystyczny, zwiedzanie miasta, wa┼╝niejsze zabytki powiatu Che┼émskiego, informacje o po┼é─ůczeniach PKS i PKP oraz plan ┼Ťr├│dmie┼Ťcia Che┼éma z legend─ů zwiedzania zabytk├│w i stan noclegowy (w tym czasie istnia┼é tylko jeden turystyczny hotel miejski ÔÇ×TraktorzystaÔÇŁ ul. Lubelska 30 (30 miejsc) i jedno profesjonalne Schronisko Szkolne przy Lic. Czarnieckiego ul. Gimnazjalna 4 (40 miejsc). W tym czasie biuro Oddzia┼éu PTTK w Che┼émie mie┼Ťci┼éo si─Ö przy ul. Walki M┼éodych 3 (obecnie Pocztowa).

Od 1961 r. mec. Herman Sawicki (1914-1993) – (ÔÇ×CzarniecczykÔÇŁ, cz┼éonek SKKT im. W. Pola i ucze┼ä K. Janczykowskiego) zosta┼é nowym prezesem Oddzia┼éu PTTK w Che┼émie, natomiast K. Janczykowskiemu nadano tytu┼é ÔÇ×Prezesa HonorowegoÔÇŁ.

Nale┼╝y wspomnie─ç i podkre┼Ťli─ç, ┼╝e:

–┬á┬á┬á┬á ┬áw 1970 r. Oddzia┼é PTTK w Che┼émie, z okazji jubileuszu 60-lecia Che┼émskiego Krajoznawstwa, wyda┼é pami─ůtkowy medal z popiersiem Kazimierza Janczykowskiego, na nim widnieje napis ÔÇ×Kazimierz Janczykowski – Nestor Che┼émskich Krajoznawc├│wÔÇŁ

–┬á┬á┬á┬á ┬áw 1979 r. dla uczczenia 60-lecia muzealnictwa w Che┼émie, wybito medal, na jednej stronie widnieje portret Kazimierza Janczykowskiego a na drugiej stronie Wiktora Ambroziewicza, wielkich tw├│rc├│w muzeum che┼émskiego

–┬á┬á┬á┬á ┬áw 1980 r. z okazji jubileuszu 70-lecia ruchu turystycznego na Ziemi Che┼émskiej Oddzia┼éowi PTTK w Che┼émie, nadano patrona im. Kazimierza Janczykowskiego oraz sztandar na kt├│rym wyhaftowany jest portret Kazimierza Janczykowskiego otoczony z┼éotym kartuszem z li┼Ť─çmi ÔÇ×dziewi─Ö─çsi┼éu pop┼éocholistnegoÔÇŁ.

Do Powiatowego Komitetu Kultury Fizycznej i Turystyki w Che┼émie (10 grudzie┼ä 1972 r.) ÔÇô┬á Zarz─ůd Oddzia┼éu PTTK w Che┼émie informuje ┬áo wykonaniu IV punktu Uchwa┼éy (nr 80\72 z┬á 10 maja 1972 r. PMRN w Che┼émie) w zakresie wczas├│w niedzielnych i wypoczynku, Zarz─ůd zorganizowa┼é ÔÇô 2 ko┼éa PTTK (S-nia Pracy Post─Öp i PPRN w Che┼émie); 2 kluby specjalistyczne (narciarski i kolarski); 11 imprez turystyki kwalifikowanej
z udzia┼éem 1.186 os├│b; 135 wycieczek z Che┼éma i powiatu z udzia┼éem 5.893 uczestnik├│w; 113 grup turystycznych 5.039-os├│b zosta┼éo obs┼éu┼╝onych przez przewodnik├│w PTTK, ponadto zorganizowano dla zwiedzaj─ůcych z miasta i terenu, akcj─Ö otwartych podziemi (zatwierdzi┼é V-ce Prezes ZO PTTK w Che┼émie, Zenon Cis┼éo).

Sprawozdanie z wykonania planu w zakresie kultury fizycznej i turystyki na terenie miasta Che┼éma za 1972 r. w\g planu kalendarza PKKF i T. Nast─ůpi┼é dalszy wzrost ilo┼Ťci cz┼éon├│w poszczeg├│lnych organizacji sportowych i turystycznych i tak:

  1. Towarzystwo Krzewienia Kultury Fizycznej: ilo┼Ť─ç jedn.-21, ilo┼Ť─ç cz┼é.-2.821;
  2. Mi─Ödzyszkolny Klub Sportowy: ilo┼Ť─ç cz┼éon.-186;
  3. Szkolny Zwi─ůzek Sportowy: ilo┼Ť─ç jedn.-116, ilo┼Ť─ç cz┼éon.-20.948;
  4. Polskie Towarzystwo Turystyczno-Krajoznawcze: ilo┼Ť─ç jedn.-20, ilo┼Ť─ç cz┼éon.-980.
  5. Ponadto sekcja turystyczna Ludowych Zespo┼é├│w Sportowych zorganizowa┼éa ┼é─ůcznie 400 imprez z zakresu turystyki motorowej, kolarskiej, pieszej oraz turystyki zimowej w kt├│rych udzia┼é wzi─Ö┼éo ┼é─ůcznie ok. 14.000 uczestnik├│w.

Pages: 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11