Sport w Wojsku Polskim

Problem obrony granic a w szczeg├│lno┼Ťci granic wschodnich, przewija si─Ö od historycznego zarania Polski przez ca┼ée jej dzieje, a┼╝ do naszych dni. Historia te┼╝ nasza wskazuje dobitnie, ┼╝e wszystkie wojny by┼éy nam przez wrog├│w narzucone, ┼╝e toczyli┼Ťmy je zawsze w obronie niepodleg┼éo┼Ťci i granic ÔÇô i historia broni nas przed zarzutem zaborczo┼Ťci.
Po┼éo┼╝enie Che┼éma grodu nad rzek─ů Uherk─ů na granicy s┼éowia┼äszczyzny wschodu i zachodu, na przestrzeni epok historycznych, nios┼éo za sob─ů wiele zmian. Z jednej strony politycznych, gospodarczych i kulturowych, z drugiej strony ci─ůg┼éych walk o terytoria i przynale┼╝no┼Ť─ç pa┼ästwowo-militarn─ů. Nios┼éo to za sob─ů, dobre i z┼ée strony dla rozwoju wszystkich sfer ┼╝ycia miasta. Dlatego te┼╝ w┼éadze miejskie od zarania historii zawsze na pierwszym miejscu stawia┼éy sprawy, porz─ůdku, bezpiecze┼ästwa i obrony granic miasta i pa┼ästwa. Wi─ůza┼éo si─Ö to z ci─ůg┼éo┼Ťci─ů utrzymania w gotowo┼Ťci bojowej podstawowych obronnych struktur wojskowych.
Idea powszechno┼Ťci wychowania fizycznego na przestrzeni wiek├│w znalaz┼éa pot─Ö┼╝nego sojusznika w ┼Ťrodowiskach militarno-wojskowych. Wi─ůza┼éo si─Ö to z przygotowaniem rekruta, do wojskowych dzia┼éa┼ä militarno-bojowych.

Rycerstwo ┼Ťredniowieczna warstwa spo┼éeczna by┼éa kontynuatork─ů staro┼╝ytnych tradycji wychowania, w kt├│rym ─çwiczenia fizyczne odegra┼éy niebagateln─ů rol─Ö. A turnieje rycerskie by┼éy ┼Üredniowiecznymi Igrzyskami Rycerskimi, w oparciu o zapraw─Ö fizyczn─ů obejmuj─ůc─ů: jazd─Ö konn─ů, zapa┼Ťnictwo, szermierk─Ö, bigi, skoki, rzuty, wspinaczk─Ö i ┼éowiectwo.
W 1410 r. chor─ůgiew rycerstwa Ziemi Che┼émskiej bra┼éa udzia┼é w bitwie pod Grunwaldem, wi─Öc by┼é to okres znacz─ůcy dla tej ziemi. Stan rycerski posiada┼é przywileje i wywiera┼é wp┼éyw na ┼╝ycie spo┼éeczne, tworzy┼é te┼╝ system szk├│┼é w kt├│rych podnoszono sprawno┼Ť─ç bojow─ů. Po pewnym czasie, polityki ewolucji armii ÔÇ×epoka rycerstwaÔÇŁ nie mia┼éa racji bytu.
Wraz z rozwojem miast bogaci┼é si─Ö stan mieszcza┼äski, kt├│ry stara┼é si─Ö kopiowa─ç styl ┼╝ycia rycerskiego. Bariery klasowe i brak herbu rodowego, zast─Öpowane by┼éy tworzeniem cech├│w. Ich cz┼éonkowie z czasem tworzyli bractwa, kt├│re organizowa┼éy ─çwiczenia cielesne i zawody przewa┼╝nie strzeleckie z luku, kuszy i broni palnej oraz popisy jazdy konnej. Bywa┼éo, ┼╝e w razie napadu nieprzyjaciela, miasto broni┼éy cechy i bractwa. W wielu przypadkach obrona taka nie by┼éa skuteczna. Poszukuj─ůc skutecznych rozwi─ůza┼ä rajcy miejscy powo┼éywali regimenty odpowiedzialne za bezpiecze┼ästwo miasta i mieszka┼äc├│w.

Losy ziemi chełmskiej w czasach Rzeczypospolitej Szlacheckiej odzwierciedlały losy całego obszaru pogranicza polsko-ruskiego w obszarach kulturalno-etnicznych. Wzloty i upadki, zła sytuacja polityczno-gospodarcza i militarna kraju, długotrwałe wojny, rekwizycje wojsk przemarszowych, kradzieże i grabieże, mimo to prowadzono rozwój Chełma.
W 1621 r. podczas obrad Rady Miejskiej nad stanem bezpiecze┼ästwa w mie┼Ťcie, rajcy postanowili powo┼éa─ç w Che┼émie konny regiment stra┼╝y miejskiej. Regiment mia┼é by─ç w sta┼éej gotowo┼Ťci bojowej i s┼éu┼╝y─ç ochronie i obronie miasta i mieszka┼äc├│w, a nawet uczestniczy─ç w gaszeniu po┼╝ar├│w i godzeniu wa┼Ťni rodzinno-rodowych.
W celu utrzymania regimentu w sta┼éej sprawno┼Ťci fizycznej i bojowej, ca┼éy stan osobowy poddawany by┼é codziennym ─çwiczeniom z musztry woskowej, jazy konnej i pos┼éugiwania si─Ö broni─ů. Dow├│dc─ů regimentu by┼é szlachcic rotmistrz Stanis┼éaw Roszkowski a jego zast─Öpc─ů Jan Polikarpowicz. Roszkowski podni├│s┼é presti┼╝ i rozbudowa┼é regiment, wprowadzi┼é pob├│r ros┼éych i sprawnych rekrut├│w z okolicznych miejscowo┼Ťci. Wprowadzi┼é te┼╝ nowe formy i metody szkolenia sprawno┼Ťciowo-militarnego, poprzez ─çwiczenia cielesne, p┼éywanie i strzelanie z wszelkiej brani palnej. Prowadzi┼é r├│wnie┼╝ pokazy musztry dla mieszka┼äc├│w oraz ─çwiczenia cielesne z m┼éodzie┼╝─ů szkoln─ů jako lekcje ÔÇô wsp├│┼épraca z Kolegium Pijar├│w.
Dalsze losy regimentu by┼é bardzo burzliwe. Regiment ochrania┼é sejmiki i jarmarki, konwojowa┼é transporty, asystowa┼é dostojnikom i bra┼é udzia┼é w r├│┼╝nego rodzaju obchodach ┼Ťwi─ůtecznych. Niejednokrotnie regiment ratuj─ůc si─Ö uchodzi┼é z miasta. Po reorganizacji militarnej i zmianach rangi dow├│dcy, regiment konny podlega┼é te┼╝ hetmanowi Wielkiemu Koronnemu.
Konfederacja Targowicka i skutki wojny polsko-rosyjskiej, doprowadzi┼éy do podzia┼éu stanu osobowego regimentu. W 1794 r. cz─Ö┼Ť─ç regimentu wesz┼éa w stan zgromadzenia wojsk polskich, i pod wodz─ů przyby┼éego gen. J├│zefa Zaj─ůczka bra┼éa udzia┼é w przegranej bitwie pod Che┼émem z nacieraj─ůcymi wojskami rosyjskimi. Zwyci─Özcy Rosjanie zaj─Öli Che┼ém, od 1795 r. Che┼émszczyzna znalaz┼éa si─Ö pod zaborem rosyjskim a regiment zosta┼é rozwi─ůzany, nast─ůpi┼é czas rusyfikacji ┼╝ycia spo┼éecznego wszystkich sfer.

Faktyczn─ů dat─ů dziej├│w odradzaj─ůcego si─Ö Che┼éma (po zaborach) jest sierpie┼ä 1915 r., ÔÇ×jest to moment wyj┼Ťcia st─ůd na zawsze nie tylko ┼╝o┼énierza, ale i ducha moskiewskiego. Gn─Öbione przez tyle czasu ┼╝ycie i duch polski, pocz─Ö┼éy rosn─ů─ç i napawa─ç si─Ö wolno┼Ťci─ůÔÇŁ mimo chwilowej wojennej okupacji przez wojska austriackie.
Dnia 2 listopada 1918 r. Che┼ém sta┼é si─Ö wolnym miastem i powr├│ci┼é do Macierzy. Po wielu reorganizacjach ostatecznie w Che┼émie zosta┼éy sformu┼éowane i zadomowione dwa pu┼éki: w 1919 r. 7 Pu┼ék Piechoty Legion├│w (7 pp. Leg., ┼Ťwi─Öto pu┼ékowe 22 wrze┼Ťnia) i w 1920 r. 2 Pu┼ék Artylerii Ci─Ö┼╝kiej (2 pac., ┼Ťwi─Öto pu┼ékowe 15 maja).
Wychowanie fizyczne i sport id─ů w parze z wyszkoleniem bojowym ┼╝o┼énierza. Obowi─ůzkiem ka┼╝dego dow├│dcy jest dba┼éo┼Ť─ç o osobist─ů sprawno┼Ť─ç ┼╝o┼énierza kt├│ra warunkuje pomy┼Ťlne pe┼énienie s┼éu┼╝by wojskowej. Wojsko oraz jej ca┼éy aparat struktury organizacyjnej ma du┼╝─ů moc oddzia┼éywania nie tylko na ┼╝o┼énierzy ale i na spo┼éecze┼ästwo ze wzgl─Ödu na obronno┼Ť─ç granic i bezpiecze┼ästwo obywateli. Dlatego te┼╝ dow├│dztwo i oficerowie zasiadali niejednokrotnie we w┼éadzach miejskich i dzia┼éali na rzecz miejscowej spo┼éeczno┼Ťci.
Obowi─ůzkowe wychowanie fizyczne w wojsku jest systemem dydaktyczno-wychowawczym w codziennym procesie podnoszenia sprawno┼Ťci fizycznej ┼╝o┼énierza w ka┼╝dej jednostce. Wa┼╝n─ů rol─Ö na tym polu odegra┼éy w wojsku referaty sportowe lub wychowania fizycznego. Celem tych referat├│w by┼éo organizowanie ┼╝ycia sportowego i o┼Ťwiatowo-kulturalnego ┼╝o┼énierzy w jednostce i poza ni─ů, poprzez system festyn├│w, imprez, zawod├│w, wieczork├│w i wycieczek jak i prowadzenia ┼Ťwietlic, bibliotek i klub├│w dyskusyjno-czytelniczych.
W 1920 r. powo┼éano w Che┼émie, (pierwszy) Wojskowy Klub Sportowy ÔÇô 7 Pu┼éku Piechoty Legion├│w, WKS 7 pp. Leg., na bazie lekkiej atletyki i pi┼éki no┼╝nej. W 1922 r. przyby┼é do Che┼éma p┼ék Stanis┼éaw Mieczys┼éaw Prus-Wi─Öckowski i obj─ů┼é funkcj─Ö zast─Öpcy D-cy a od 1924 r. D-cy Garnizonu i D-cy 7 Pu┼éku Piechoty Legion├│w. (P┼ék Wi─Öckowski z pochodzenia szlachcic, Pi┼ésudczyk, by┼é wychowany w duchu patriotyzmu, zdrowia i sportu. Zdolny oficer absolwent Sztabu Generalnego (ca┼éy szlak bojowo-wyzwole┼äczy z Pi┼ésudskim), cz┼éonek wielu Warszawskich Towarzystw Zdrowotno-Sportowych. W 1926 r. pope┼éni┼é samob├│jstwo na dworcu 5-minut przed wyjazdem z pu┼ékiem na pomoc swojemu wodzowi Pi┼ésudskiemu gdy dokonywa┼é przewrotu majowego, a po rozkazie gen. Romera bezpo┼Ťredniego D-cy o zakazie wyjazdu i powrotu pu┼éku do koszar, by┼é to rozkaz nie zgodny z jego honorem i wierno┼Ťci─ů do Wodza. By┼éa to wielka strata do Che┼éma i Polski). Wprowadzi┼é w Che┼émie w tym czasie nowe formy i metody wychowania fizycznego i unowocze┼Ťni┼é ┼╝ycie sportowe ┼╝o┼énierzy w garnizonie a przede wszystkim w 7 pp. Leg.
Rozbudowa┼é te┼╝ w porozumieniu ze sztabem i WKS 7 pp. Leg. sekcje lekkiej atletyki i pi┼éki no┼╝nej oraz utworzono nowe: hippiczn─ů, strzeleck─ů, szermiercz─ů, sport├│w obronnych a z czasem tenisa ziemnego, narciarsk─ů, siatk├│wki, p┼éywack─ů, koszyk├│wki, szczypiorniaka-pi┼éki r─Öcznej i kolarsk─ů. Klub szczeg├│lny nacisk k┼éad na wsp├│┼éprac─Ö w tworzeniu ruchu sportowego w mie┼Ťcie a przede wszystkim na wsp├│┼éprace z m┼éodzie┼╝─ů szkoln─ů. Udost─Öpniano te┼╝ wszelkie wojskowe obiekty sportowe i fachow─ů opiek─Ö dla ─çwicz─ůcych.

W 1922 r. powo┼éano w Che┼émie drugi Wojskowy Klub Sportowy ÔÇô 2 Pu┼éku Artylerii Ci─Ö┼╝kiej, WKS 2 pac, przy kt├│rym dzia┼éa┼éy sekcje: lekkiej atletyki, pi┼éki no┼╝nej, szermiercza, bokserska, strzelecka, kolarska, sport├│w wodnych i zimowych. Klub by┼é r├│wnie┼╝ otwarty na wsp├│┼éprac─Ö z che┼émskim spo┼éecze┼ästwem i m┼éodzie┼╝─ů.
Po 1930 r. powsta┼é trzeci w Che┼émie Wojskowy Klub Sportowy przy Garnizonie WKS Garnizonu, z pr─Ö┼╝nie dzia┼éaj─ůcymi sekcjami kolarsk─ů i wycieczkow─ů. Prezesem Klubu by┼é mjr Grabi┼äski a sekr. plut. Krenc. Powo┼éanie w\w klub├│w sportowych by┼éo dowodem du┼╝ego zaanga┼╝owania si─Ö sportowego ┼╝o┼énierzy i kadry oficerskiej.
Z zebranych materia┼é├│w wynika, ┼╝e najpr─Ö┼╝niejsz─ů dydaktyczn─ů dzia┼éalno┼Ť─ç spo┼éeczn─ů, sportow─ů i o┼Ťwiatowo-kulturaln─ů w Che┼émie i regionie prowadzi┼éo Dow├│dztwo i WKS 7 pp. Leg. Szeroko te┼╝ popularyzowano w Che┼émie i w terenie rozw├│j dyscyplin sportowych: od 1920 r.; strzelanie, fechtunek, je┼║dziectwo-hippik─Ö, lekkoatletyk─Ö i pi┼ék─Ö no┼╝n─ů oraz formy obozownictwa, terenoznawstwa i marsze, od 1927 r.; kolarstwo, gry sportowe koszyk├│wk─Ö, siatk├│wk─Ö i szczypiorniak, a od 1930 r.; sporty zimowe, wodne, obronne oraz ratownictwo.
D-cy Garnizonu, 7 pp. Leg. i 2 pac, obj─Öli te┼╝ patronat nad priorytetowymi organizacjami m┼éodzie┼╝owymi jak harcerstwo czy hufce WF i PW. Oficerowie-instruktorzy WF i PW, prowadzili zaj─Öcia w ramach przygotowania m┼éodzie┼╝y z zakresu militarnego opartego o ─çwiczenia: z wychowania fizycznego, musztry, jazdy konn─ů, terenoznawstwa i bezpiecze┼ästwa. Organizowano te┼╝ wsp├│lnie festyny i zawody kulturalno-sportowe.

Sprawny ucze┼ä-m┼éodzieniec to sprawny rekrut-┼╝o┼énierz, z┼éy stan fizyczno-zdrowotny rekruta sprawi┼é, ┼╝e d-cy garnizonu i pu┼ék├│w oraz korpus oficerski zwracali uwag─Ö w┼éadzom politycznym samorz─ůdowym i o┼Ťwiatowym Che┼éma, aby zareagowa┼éy na ten stan rzeczy. Zwi─Ökszaj─ůc godzin wychowana fizycznego, sportu a nawet przysposobienia wojskowego lub obronnego. Nawi─ůzano te┼╝ wsp├│┼éprac─Ö z miejskimi instytucjami i organizacjami sportowymi.

Maj─ůc na uwadze jak wielkie znaczenie posiada wychowania fizyczne, m┼éodzie┼╝y szk├│┼é che┼émskich og├│lnokszta┼éc─ůcych i rzemie┼Ťlniczych oraz ich gotowo┼Ť─ç do cel├│w militarnych. Z inicjatywy p┼ék Wi─Öckowskiego D-cy Garnizonu i 7 pp. Leg. oraz oficer├│w sztabu, 1 czerwca 1924 r. zwo┼éano Walny Zjazd w Che┼émie na kt├│ry zaproszono delegacje TG ÔÇ×Sok├│┼éÔÇŁ, ZS, ZHP i Hufca WF i PW oraz nauczycieli wychowania fizycznego. W trakcie Zjazdu powo┼éano ÔÇô Rad─Ö Wychowania Fizycznego ÔÇô kt├│ra mia┼éa skupia─ç, korygowa─ç i nadzorowa─ç wszystkim przejawom ┼╝ycia sportowego w Che┼émie i powiecie. Przewodnicz─ůcym Rady zosta┼é D─Öbski, Z-c─ů Szajbler, sekr. Wojciechowski, skar. St─Öpniewski, ┼é─ůcznikiem pomi─Ödzy garnizonem a Rad─ů WF Ma┼║ a instruktorem wojskowym kpt. Greszel. Rada WF dzia┼éa┼éa do 1939 r.

Latem 1926 r. z inicjatywy p┼ék. Wi─Öckowskiego, mia┼éo doj┼Ť─ç do Zjazdu Legionist├│w cz┼éonk├│w WKS-7 pp. Leg. (przeszkodzi┼éa honorowa tragiczna ┼Ťmier─ç p┼ék Wi─Öckowskiego). Dopiero w 1929 r. odby┼éo si─Ö Nadzwyczajne Walne Zebranie cz┼éonk├│w i sympatyk├│w WKS 7 pp. Leg. Dokonano podsumowania efekt├│w pracy klubu oraz wytyczono nowe kierunki dzia┼éania. Obecnych by┼éo 87 cz┼éonk├│w i grupa sympatyk├│w, po przem├│wieniach i debatach wybrano nowy Zarz─ůd. Prezesem WKS 7 pp. Leg. zosta┼é mjr Ferencowicz, Vice Prezesi kpt. Baczy┼äski i kpt. Basiewicz, sekr. i skar. por. Tymkiewicz, gospodarzem i kierownikiem sekcji lekkoatletycznej por. Bielawski i sier┼╝. Tkacz, sekcji pi┼éki no┼╝nej kpt. Godorski i sier┼╝. Solarczyk, sekcji gier sportowych i narciarstwa kpt. Janikowski i sier┼╝. Kociemba i sekcji strzeleckiej por. Seidler. Komisj─Ö rewizyjn─ů tworzyli: lekarz mjr Neyman, por. Matlakiewicz, por. Marzec i sier┼╝. Kowalski. Nowy Zarz─ůd zaproponowa┼é, obszerny program sportowy, lepsz─ů wsp├│┼éprac─Ö z m┼éodzie┼╝─ů, do usportowienia rodzin wojskowych w┼é─ůczono Zwi─ůzek Peowiak├│w.
W┼éadze pu┼ékowe i klubowe, wi─Ökszy nacisk po┼éo┼╝y┼éy na wsp├│┼éprac─Ö z m┼éodzie┼╝─ů szkoln─ů a przede wszystkim z SKS ÔÇ×Zdr├│wÔÇŁ i SKS ÔÇ×CzarniecczycyÔÇŁ oraz Mi─Ödzyszkolnym Klubem Sportowym. Podniesiono rang─Ö zawod├│w pod has┼éem, ┼Ťwi─Öto sportu i ┼Ťwi─Öto sportowe WF i PW oraz zawody z okazji rocznic i ┼Ťwi─ůt pa┼ästwowych. Przed zawodami organizowano pokazy wojskowe z wyszkolenia ┼╝o┼énierza, sprawno┼Ťci hippicznej je┼║d┼║ca i konia, formu┼éy strzelania i fechtunku. Za prawid┼éow─ů prac─Ö odpowiedzialni byli: p┼ék Jasi┼äski, mjr Ferencowicz, mjr Neyman, kpt. Wunderlich, kpt. Baczy┼äski, kpt. Basiewicz, kpt. Godorski, kpt. Janikowski, por. Tymkiewicz, por. Bielawski, por. Marzec, por. Sajdler, sier┼╝. Tkacz, sier┼╝. Kociuba, sier┼╝. Solarczyk i sier┼╝. Kowalski.

Nawi─ůzano sportow─ů wsp├│┼éprac─Ö z pu┼ékami z: Lublina, Lwowa, Dubna, R├│wnego, Siedlec, D─Öblina, ┼üucka, Stanis┼éawowa, Zamo┼Ťcia, W┼éodawy, Krasnegostawu i Kowna oraz Korpusem Ochrony Pogranicza.

Do licz─ůcych si─Ö w okr─Ögu, regionie a nawet kraju nale┼╝a┼éa dru┼╝yna sekcji pi┼éki no┼╝nej i dru┼╝yna sekcji hippicznej. W 1932 r. dru┼╝yna pi┼ékarska WKS 7 pp. Leg. jako najlepsza w Okr─Ögu Lubelskim OZPN, rozegra┼éa mecz towarzyski w Che┼émie z renomowan─ů dru┼╝yn─ů S.C. ÔÇ×AttilaÔÇŁ W─Ögry. Wygrali go┼Ťcie 2:1 (2:1) bramki zdobyli Szabo i Agri dla go┼Ťci i Koszka dla Che┼éma.
W 1933 r. pi┼ékarze WKS 7 pp Leg. wywalczyli Mistrzostwo A kl. Lubelskiego OZPN (najwy┼╝szej kl.), i jako mistrzowie w 1934 r. walczyli o wej┼Ťcie do ligi pa┼ästwowej (obecnej I ligi). Ko┼äcowa tabela turnieju przedstawia┼éa si─Ö nast─Öpuj─ůco: I miejsce – KS ÔÇ×CzarniÔÇŁ Lw├│w, II miejsce – KS ÔÇ×ReweraÔÇŁ Stanis┼éaw├│w, III miejsce – WKS 7 pp Leg. Che┼ém i IV miejsce – KS ÔÇ×PKSÔÇŁ ┼üuck. Che┼émianie wyst─ůpili w sk┼éadzie: W─Ögrzyniak, Berli┼äski, Jankowski, Krzyka┼éa, Ciesielak, Kuferek, Hola, Korybel, Paj─ůk, Knutel, Kokoszko, Sztokman i W─Ögrzyniak.
Poza wymienionymi formacjami liniowymi w Che┼émie mie┼Ťci┼éo si─Ö dow├│dztwo 2 Grupy Artylerii, kt├│remu podlega┼éy wszystkie formacje artylerii Okr─Ögu Korpusu (pu┼éki artylerii polowej i dywizjony artylerii konnej pod wzgl─Ödem wyszkolenia). Instytucj─ů wojskow─ů na terenie Che┼éma, o nieco innym charakterze, by┼é 2 Szpital Okr─Ögowy (z fili─ů w Lublinie). W jego siedzibie znajdowa┼éo si─Ö 7 oddzia┼é├│w, apteka, przychodnia, pracownie rentgenologiczna i bakteriologiczna.
W Che┼émie mia┼éa r├│wnie┼╝ siedzib─Ö parafia wojskowa pod wyzwaniem ┼Ťw. Kazimierza, obejmuj─ůca powiaty: Che┼ém, Krasnystaw i Luboml. W mie┼Ťcie dzia┼éa┼é wojskowy organ terytorialny, Komenda Garnizonu i Powiatowa Komenda Uzupe┼énie┼ä (obejmowa┼éa pow. Che┼ém i Lubart├│w) a tak┼╝e Rejonowy Inspektorat Koni. Ponadto na pocz─ůtku 1939 r. utworzono batalion Obrony Narodowej ÔÇ×Che┼émÔÇŁ.

Z chwil─ů wybuchu II wojny ┼Ťwiatowej w 1939 r. wszystkie Wojskowe Kluby Sportowe dzia┼éaj─ůce w Che┼émie przerwa┼éy swoj─ů dzia┼éalno┼Ť─ç.