Harcerstwo

Rok 1907 r. to pocz─ůtki skautingu w Anglii.

W Warszawie 2 pa┼║dziernika 1909 r. ukaza┼éa si─Ö w ilustrowanym tygodniku ÔÇ×┼ÜwiatÔÇŁ, pierwsza w Polsce wiadomo┼Ť─ç o zawi─ůzanej w Anglii nowej organizacji wojskowego przysposobienia m┼éodzie┼╝y ÔÇô zwanej skautingiem. Rok 1910 r. ÔÇ×Sok├│┼éÔÇŁ, ÔÇ×ZarzewieÔÇŁ i ÔÇ×EleusisÔÇŁ interesuje si─Ö ruchem skautowym.
W marcu 1911 r. zorganizowano w Lwowskim Sokole-Macierzy informacyjny kurs skautowy, a w maju powsta┼éy dru┼╝yny we Lwowie, Krakowie, Galicji, na ┼Ül─ůsku i w Warszawie. Na zw├│r Sokoli we Lwowie zacz─ů┼é ukazywa─ç si─Ö podr─Öcznik pt. Skauting jako system wychowania m┼éodzie┼╝y.

Skauting w Polsce przyj─ů┼é si─Ö szybko. Przede wszystkim w┼Ťr├│d m┼éodzie┼╝y szk├│┼é ┼Ťrednich, gdy┼╝ ┼Ťrodowisko szkolne sprzyja┼éo kontaktom konspiracyjnym i polskiej tradycji walki narodowowyzwole┼äczej.
W 1912 r. odby┼éy si─Ö pierwsze obozy i kursy instruktorskie. W 1913 r. w Warszawie powsta┼éa Naczelna Komenda Skautowa. W 1914 r. nast─ůpi┼éa mobilizacja harcerzy do polskich formacji wojskowych. W 1918 r. utworzenie Zwi─ůzek Harcerstwa Polskiego a w 1920 r. odby┼é si─Ö I Walny Zjazd ZHP.

Organizacjami tzw. przed-harcerskimi, kt├│re w oparciu o skauting nada┼éy charakter p├│┼║niejszej dzia┼éalno┼Ťci i tworzeniu si─Ö struktur polskiego harcerstwa by┼éy: 1.Towarzystwo Gimnastyczne ÔÇ×Sok├│┼éÔÇŁ, 2. Korpusy (eksperymentalne) Jordanowskie, 3.Zwi─ůzek M┼éodzie┼╝y Polskiej ÔÇ×ZetÔÇŁ, 4. ÔÇ×ZarzewieÔÇŁ i oddzia┼éy ─çwiczebne, 5.Eleusis.
Tendencje, kierunki, nurty i grupy ideowe kszta┼étuj─ůce oblicze przysz┼éego harcerstwa:
– Pierwszy najsilniejszy to nurt ÔÇô konspiracji niepodleg┼éo┼Ťciowo-wojskowy ÔÇô mocno zarysowa┼é si─Ö pod koniec XIX w. Genealogicznie rysowa┼é si─Ö od wile┼äskich zwi─ůzk├│w filomackich i filareckich poprzez wiosn─Ö lud├│w i powstanie styczniowe w 1863 r. Podbudowanym od 1887 r. powsta┼éym w trzech zaborach Tajnym Zwi─ůzkiem M┼éodzie┼╝y Polskiej ÔÇ×ZetÔÇŁ, kt├│rej inspiratorem by┼éa Liga Polska, kt├│ra w 1893 r. przekszta┼éci┼éa si─Ö w Lig─Ö Narodow─ů. Nast─Öpnie ÔÇ×ZetÔÇŁ, posuni─Öcia grup politycznych, przemianowana na Organizacj─Ö M┼éodzie┼╝y Niepodleg┼éo┼Ťciowej ÔÇ×ZarzewieÔÇŁ. Pod wp┼éywem J. Pi┼ésudskiego, ÔÇ×Zarzewie powo┼éa┼éo w┼éasne wojskowe oddzia┼éy ─çwiczebne, tworz─ůce tajn─ů ÔÇ×Armi─Ö Polsk─ůÔÇŁ. Od 1909 r. w┼Ťr├│d m┼éodzie┼╝y akademickiej i szkolnej dzia┼éa┼éy Organizacje bojowe ÔÇô Zarzewie i Zwi─ůzek Walki Czynnej. Tak te┼╝ Zarzewie by┼éo wa┼╝nym nurtem konspiracyjnym w podwalinach tworz─ůcego si─Ö harcerstwa;

Drugim wa┼╝nym nurtem ÔÇô by┼éa idea ÔÇ×Soko┼éaÔÇŁ ÔÇô harcerstwo przyj─Ö┼éo od Soko┼éa wiele ┼╝ywotnych si┼é, niema┼éy dorobek w wychowaniu fizycznym, do┼Ťwiadczenia obozowe i wycieczkowe, pewne obyczaje i formu┼éy oraz zapas idei endeckich i klerykalnych;
– Trzeci nurt ÔÇô jaki ukszta┼étowa┼é oblicze harcerstwa ÔÇô to ruch etyczny Eleusis. To bractwo bezwzgl─Ödnej do┼╝ywotniej wstrzemi─Ö┼║liwo┼Ťci, tak si─Ö sami okre┼Ťlali. Duchowy tw├│rca Wincenty Lutos┼éawski w swej filozofii ┼╝─ůda┼é, by bracia ÔÇ×ElsowieÔÇŁ zachowali poczw├│rn─ů wstrzemi─Ö┼║liwo┼Ť─ç: od picia, palenia, hazardu i rozpusty. W rygorach tej wstrzemi─Ö┼║liwo┼Ťci mia┼éa si─Ö hartowa─ç idea bractwa zdolna odrodzi─ç Polsk─Ö i ludno┼Ť─ç. W┼éa┼Ťnie Elsowie dostrzegali w skautingu pos┼éuguj─ůcym si─Ö dekalogiem cn├│t elementarnych dobr─ů metod─Ö popularyzowania swych idea┼é├│w.
Harcerstwo to polski ruch m┼éodzie┼╝owy o celach wychowawczych za┼éo┼╝ony w 1910 r., w oparciu o skauting przez A. Ma┼ékowskiego. Od 1918 r. uj─Öty w ramy organizacyjne Zwi─ůzku Harcerstwa Polskiego z siedzib─ů w Warszawie. Tw├│rc─ů ruchu skautowego by┼é angielski gen. Robert Baden-Powell.

Z archiwum K. Janczykowskiego wynika, ┼╝e ruch skautowy-harcerski mia┼é sw├│j pocz─ůtek w Che┼émie na prze┼éomie 1910\1911 r. Do 1915 r., by┼é to okres poszukiwania przez pasjonat├│w mo┼╝liwo┼Ťci popularyzacji ruchu skautowego w Che┼émie, kt├│ry by┼é te┼╝ wspierany przez Oddzia┼é PTK, ÔÇ×Soko┼éaÔÇŁ i PMSz. Skauting-harcerstwo w latach 1915-1918 istnieje jako organizacja p├│┼éjawna o wyra┼║nym zabarwieniu niepodleg┼éo┼Ťciowym. Dalej z pami─Ötnika czytamy ÔÇ×ruch skautowy na terenie zaboru rosyjskiego szerzy┼é si─Ö bardzo szybko, przyjmowany entuzjastycznie przez m┼éodzie┼╝ polsk─ů, kt├│ra pod cudzoziemsk─ů nazw─Ö w obce formy organizacyjne wk┼éada┼éa sw├│j narodowy idea┼é wychowawczy, oparty na tradycji zwi─ůzk├│w ideowych m┼éodzie┼╝y, od Filomat├│w pocz─ůwszy. Dla wi─Ökszej konspiracji zebrania i zbi├│rki odbywa┼éy si─Ö w terenie przy ognisku na biwaku lub w─Ödr├│wce, gdzie prowadzono rozmowy o wyzwoleniu, podczas takich spotka┼ä zdobywano stopie skautoweÔÇŁ.
W sierpniu 1915 r., Che┼ém opu┼Ťci┼éy wojska i urz─Ödy rosyjskie, wkroczy┼éy jednak wojska austriackie. Dnia 22 wrze┼Ťnia 1915 r. utworzono w Che┼émie polsk─ů ┼Ťredni─ů Szko┼é─Ö Filologiczn─ů-(dalej Gimnazjum im. Stefana Czarnieckiego), co by┼éo wielkim wydarzeniem i prze┼éomem w dziejach che┼émskiego szkolnictwa. W nied┼éugim czasie w szkole grupuje si─Ö najzdolniejsza m┼éodzie┼╝ i najlepsza kadra pedagogiczna, a szko┼éa staje si─Ö pr─Ö┼╝nym o┼Ťrodkiem kulturowym naszego regionu. Jednym z wa┼╝niejszych moment├│w szko┼éy by┼éo ÔÇô wychowanie zdrowego, silnego i m─ůdrego obywatela gotowego wyj┼Ť─ç z ┼éawy szkolnej, aby broni─ç ojczyzny. Skauting-harcerstwo jako organizacja m┼éodzie┼╝owa by┼éa ┼Ťci┼Ťle zwi─ůzana ze szko┼é─ů, w kt├│rej znalaz┼éo miejsce do dalszego rozwoju. Jako organizacja, harcerstwo by┼éo zawsze mocnym ogniwem w procesie dydaktycznym szko┼éy, w duchu wychowania ┼Ťwiadomego m┼éodego pokolenia.

Pod koniec 1915 r., nauczyciel Szko┼éy Filologicznej Ludwik Zaj─ůczkiewicz, przy poparciu dyrekcji szko┼éy utworzy┼é pierwsz─ů koedukacyjn─ů dru┼╝yn─Ö skautow─ů (harcersk─ů) i zosta┼é jej dru┼╝ynowym. Du┼╝y nap┼éyw m┼éodzie┼╝y spowodowa┼é, ┼╝e po postanowieniach organizacyjnych podj─Öto decyzj─Ö o podziale na dwie dru┼╝yny m─Ösk─ů i ┼╝e┼äsk─ů.
W pa┼║dzierniku 1915 r., dzia┼éacze Sokoli i POW zorganizowali w Szkole Filologicznej jeden ze swoich punkt├│w konspiracyjnych. Szybko nawi─ůza┼éa si─Ö wsp├│┼épraca z dru┼╝yn─ů skautow─ů na p┼éaszczy┼║nie szkolenia przysz┼éych wyzwolicieli ojczyzny. Zacz─Öto wsp├│lnie prowadzi─ç ─çwiczenia z musztry, walki wr─Öcz, jazdy konn─ů i strzelania, w szkole i w terenie, w lesie ÔÇ×Pog├│rzeÔÇŁ, i w podziemiach kredowych. Zaj─Öcia militarne i sprawno┼Ťciowe prowadzili instruktorzy POW i wybrani nauczyciele, dawni ┼╝o┼énierze.
W wyniku postanowie┼ä podzia┼éu koedukacyjnej dru┼╝yny skautowej, 1 pa┼║dziernika 1916 r. tw├│rca ruchu skautowego w Che┼émie nauczyciel L. Zaj─ůczkiewicz, powo┼éa┼é I Che┼émsk─ů Dru┼╝yn─Ö M─Ösk─ů Skautow─ů-(harcersk─ů) im. Ks. J. Poniatowskiego, w sk┼éad kt├│rej wesz┼éo 24 druh├│w-skaut├│w. Rozkazem Lubelskiej Komendy Skautowej (Nr L 6) z dnia 15 maja 1917 r. dru┼╝yna zosta┼éa mianowana na VI Lubelsk─ů, wkr├│tce po rezygnacji L. Zaj─ůczkiewicza komendantem zosta┼é druh Antoni Kostrzanowski z III-stopniem (nominacja Lubelskiej Komendy Obwodu 3). Nast─Öpnie dru┼╝yn─Ö prowadzili; Piotr Jarz─ůbkiewicz, Henryk Biernacki, Wac┼éaw Sztajer, W┼éadys┼éaw Kupicz i W┼éadys┼éaw Mas┼éowski.
Dru┼╝yn─Ö tworzyli: Ludwik Zaj─ůczkiewicz, Antoni Kostrzanowski, Piotr Jarz─ůbkiewicz, Henryk Biernacki, W┼éadys┼éaw Kubicz, J├│zef Biernacki, Wac┼éaw Sztajer, J├│zef Mazurek W┼éadys┼éaw Mas┼éowski, Eugeniusz Legaj, Roman G┼éowacki, Piotr Durko, Piotr Szewczyk, Aleksander Sarkisow, Boles┼éaw Zimmer, Zbigniew Walko i Zbigniew Raszul. Z polecenia Rady Pedagogicznej dru┼╝yn─ů opiekowa┼é si─Ö nauczyciel Tadeusz D─ůbrowski.
Dru┼╝yny skautowe by┼éy pierwsz─ů organizacj─ů na terenie szko┼éy i obejmowa┼éy wiele agend, kt├│re z czasem uzyska┼éy byt samodzielny. Obok wycieczek, ─çwicze┼ä cielesnych i wyszkolenia militarno-wojskowego, wprowadzono te┼╝ prac─Ö samokszta┼éceniow─ů. Wyg┼éaszano pogadanki z historii Polski i zwi─ůzk├│w m┼éodzie┼╝y polskiej. Skauci brali czynny udzia┼é w uroczysto┼Ťciach pa┼ästwowych i szkolnych.
W marcu 1917 r. w wyniku aktywnej dzia┼éalno┼Ťci dziewcz─ůt, dyrekcja szko┼éy powo┼éuje I Che┼émsk─ů Dru┼╝yn─Ö ┼╗e┼äsk─ů Skautow─ů-(harcersk─ů) im. E. Plater, jako IX Lubelska, komend─Ö nad ni─ů obj─Ö┼éa Maria ┼Üwirkowska. W sk┼éad dru┼╝yny wesz┼éo 24 druhen: Maria ┼Üwirkowska, Wanda Janiszowska, Maria ┼üapi┼äska, Maria Chojnacka, Zofia Kubika, Zofia Pe┼éczy┼äska, Helena Mas┼éowska, Aniceta Fidecka, Wanda G┼éowacka, Bogumi┼éa Tokarska, Alina D─ůbrowska, Janina Zachariasz├│wna i Maria Rutkowska.

Skauci i skautki stali si─Ö najbardziej aktywnym elementem szko┼éy. Organizowali wszelkie, obchody i uroczysto┼Ťci, r├│wnie┼╝ pomagali wychowawcom i nauczycielom w utrzymaniu przodku w szkole, nie┼Ťli pomoc s┼éabym uczniom. Du┼╝y nacisk Komenda Skautowa k┼éad┼éa na sprawno┼Ť─ç fizyczn─ů, poprzez ─çwiczenia cielesne, militarno-wojskowe, terenoznawstwo, wycieczki, obozownictwo, gry i zabawy sportowe oraz wiedz─Ö o Polsce.
Wolno┼Ť─ç do Che┼éma zawita┼éa 2 listopada 1918 r. Tego dnia ┼╝o┼énierze POW, byli legioni┼Ťci, gimnazjali┼Ťci, skauci i zorganizowani obywatele pod dow├│dztwem rtm. Gustawa Orlicza-Dreszera rozbroili w mie┼Ťcie i okolicy ┼╝o┼énierzy austriackich. Dnia 11 listopada 1918 r. zawarto pok├│j i zako┼äczy┼éa si─Ö I wojna ┼Ťwiatowa.
W po┼éowie listopada 1918 r., na zwo┼éanym w Gimnazjum Sejmiku Skautowo-Harcerskim, w obecno┼Ťci w┼éadz szkolnych, o┼Ťwiatowych i miejskich, powo┼éano pierwszy Hufiec Harcerski Dru┼╝yn Che┼émskich, a pierwszym komendantem zosta┼é mianowany nauczyciel Gimnazjum Tadeusz D─ůbrowski. Z t─ů chwil─ů, powsta┼é w Che┼émie Zwi─ůzek Harcerstwa Polskiego.
W 1919 r. z inicjatywy D-cy 7 pp. Leg., w uzgodnieniu z Hufcem Harcerskim utworzono w Che┼émie przy Hufcu, Ko┼éo pn. ÔÇ×Pogotowie HarcerskieÔÇŁ. Ko┼éo by┼éo powo┼éane do specjalnych zada┼ä, ze wzgl─Ödu na potrzeby w razie wypadk├│w, zamieszek lub dzia┼éa┼ä wojennych, wynik┼éych z ├│wczesnej sytuacji politycznej.
W tym czasie Komenda redagowa┼éa a Gimnazjum wydawa┼éo pismo harcerskie, ÔÇ×Go┼Ť─çÔÇŁ, kt├│re ukazywa┼éo si─Ö od 1919 r. W 1922 r., redagowa┼é je Jan Grabowiec a red. nacz. by┼é E. Sauter. Na podstawie Rady Pedagogicznej pismo sta┼éo si─Ö reprezentantem og├│┼éu m┼éodzie┼╝y harcerskiej Che┼éma – red. odp. by┼éa W. Grabowska, red. nacz. K. ┼╗emajtis, od 1924 r. red. nacz. by┼é B. G┼éowacki ).

Z inicjatywy dr J. M┼éodowskiej, 10 pa┼║dziernika 1918 r. powo┼éano w Che┼émie Pa┼ästwowe Seminarium Nauczycielskie M─Öskie. W listopadzie 1918 r. druh Antoni Kostrzanowski (III st. sp.) powo┼éa┼é przy tym Seminarium II Dru┼╝yn─Ö Harcersk─ů M─Ösk─ů im. J. Pi┼ésudskiego i zosta┼é jej Komendantem, pocz─ůtkiem 1919 r. zostaje si─Ö XIII Lubelsk─ů.
W 1920 r. w czasie tzw. wojny bolszewickiej 26 harcerzy z Gimnazjum i 30 harcerzy z Seminarium wst─ůpi┼éo do Wojska Polskiego, walcz─ůc w szeregach obro┼äc├│w ojczyzny. Po odej┼Ťciu A. Kostrzanowskiego do wojska Komend─Ö dru┼╝yny obj─ů┼é W. Str─ůkowski.
Jadwiga J─Ödrzejewska o tym pisa┼éa, ÔÇ×W lipcu 1920 r. zacz─Ö┼éa si─Ö zbli┼╝a─ç do Che┼éma nawa┼éa bolszewicka. W├│wczas 9 nauczycieli i oko┼éo 60 uczni├│w-harcerzy a nawet kilka uczennic zg┼éosi┼éo si─Ö do r├│┼╝nych formacji wojskowych, w wi─Ökszo┼Ťci za┼Ť do 7 pp. Leg. Z tej wojny wszyscy wr├│cili szcz─Ö┼Ťliwie. Szko┼éa jednak ponios┼éa wielkie straty na skutek ewakuacji, gdy┼╝ w tym czasie znaczna cz─Ö┼Ť─ç dobytku uleg┼éa zniszczeniu lub kradzie┼╝y. Dopiero 9 pa┼║dziernika rozpocz─Öto nauk─Ö w m┼éodszych klasach, a w ci─ůgu listopada stopniowo w pozosta┼éych. W zwi─ůzku z akcj─ů przeciw bolszewick─ů bawi┼é na tutejszym terenie i w Che┼émie Pan Marsza┼éek J. Pi┼ésudski. Dnia 2 sierpnia 1920 r., kwater─Ö swoj─ů mia┼é w├│wczas w obecnej Bursie m─Öskiej, na pami─ůtk─Ö powsta┼éa, w niej izba pami─Öci Pi┼ésudskiego. Inn─ů cenn─ů pami─ůtk─ů jest autograf Pana Marsza┼éka w Ksi─Ödze Pami─ůtkowej Gimnazjum.
Natomiast z dziej├│w Seminarium zapisanych w Z┼éotej Ksi─Ödze II Dru┼╝yny Harcerskiej im. J. Pi┼ésudskiego w Che┼émie czytamy ÔÇ×W dniu 11 stycznia 1920 r. Che┼ém wita Naczelnika Pa┼ästwa J. Pi┼ésudskiego, cz┼éonkowie dru┼╝yny wioz─ů swojego Patrona w przeje┼║dzie z przedmie┼Ťcia do centrum na G├│rk─Ö. Na uroczysto┼Ťci s─ů obecni przedstawiciele w┼éadz szkolnych i wojskowych, rodzice harcerzy i dru┼╝yny harcerskie Gimnazjum im. Plater i ks. PoniatowskiegoÔÇŁ.
Tadeusz D─ůbrowski Komendant Che┼émskiego Hufca wspomina┼é, ÔÇ×Praca wewn─Ötrzna w dru┼╝ynach odradza┼éa si─Ö znowu po wojnie i nawa┼énicy bolszewickiej. Najaktywniej pracuj─ů dru┼╝yny harcerskie Gimnazjum i Seminarium. Pod koniec 1920 r. sytuacja polityczna stabilizuje si─Ö, co pozytywnie wp┼éywa na dzia┼éalno┼Ť─ç i rozw├│j harcerskiego ┼╝ycia w mie┼Ťcie, terenie, powiecie i gminach. Zaczynaj─ů powstawa─ç nowe ko┼éa, zast─Öpy i dru┼╝ynyÔÇŁ.
Po wojnie bolszewickiej, przy Che┼émskim Hufcu powo┼éany zosta┼é Klub Ulicznika i ┼Ťwietlica dla m┼éodzie┼╝y trudnej, nie zrzeszonej a wa┼é─Ösaj─ůcej si─Ö zwanej ulicznikami. Celem Klubu by┼éa ci─ůg┼éa opieku┼äczo-wychowawcza praca pod nadzorem harcerzy, powo┼éano dru┼╝yn─Ö a w niej trzy zast─Öpy, dominowali w nich uczniowie szko┼éy powszechnej im. T. Ko┼Ťciuszki. Opiekunem dru┼╝yny by┼é A. Sauter. Dru┼╝yna uczestniczy┼éa we wszystkich ┼Ťwi─Ötach i uroczysto┼Ťciach, wst─ůpienie do niej by┼éo po dwumiesi─Öcznym okresie pr├│bnym i za zgod─ů rady i opiekuna dru┼╝yny. W klubowej ┼Ťwietlicy lub na powietrzu harcerze prowadzili zaj─Öcia, sportowo-kulturalne, wycieczki i odczyty. Zaj─Öcia wojskowe prowadzili instruktorzy-oficerowie z 7 pp. Leg.

Bardzo pi─Ökne s┼éowa wypowiedzia┼é dru┼╝ynowy Mieczys┼éaw Smal na Che┼émskim Zje┼║dzie Harcerskim w Seminarium na prze┼éomie 1920\1921 r., i jak trafnie pasowa┼éy do ├│wczesnej sytuacji panuj─ůcej w Rzeczypospolitej. Z jego wyst─ůpienia pt. Harcerstwo i nasze nadzieje, ÔÇ×Setki m┼éodzie┼╝y w odrodzonej Polsce wci─ůga si─Ö w szeregi harcerstwa, a m┼éodzie┼╝ to przecie┼╝ przysz┼éo┼Ť─ç Polski, to przyszli jej kierownicy i wsp├│┼épracownicy. Ca┼éokszta┼ét ┼╝ycia obj─Öty w programie tej organizacji, ─çwiczenia ducha i cia┼éa, wychowuje obywatela zdrowego moralnie i fizycznie, kszta┼éci w cz┼éonkach swoich dobry charakter, ka┼╝─ůc duszy wyplewi─ç wszystko, co jest nieszlachetne a wszczepi─ç Prawd─Ö i Cnot─Ö. Postulaty idei harcerskiej m├│wi─ů, Mam szczer─ů wol─Ö ca┼éym ┼╝yciem pe┼éni─ç s┼éu┼╝b─Ö Bogu i Polsce, nie┼Ť─ç ch─Ötn─ů pomoc bli┼║nim i by─ç pos┼éusznym prawu harcerskiemu. W my┼Ťl tej idei harcerstwo ma wychowywa─ç m┼éodzie┼╝. Tylko harcerstwo w szkole, czy poza szko┼é─ů mo┼╝e wychowywa─ç bezinteresownie na dobrych, po┼╝ytecznych obywateliÔÇŁ.
W 1922 r. sekretariatem Che┼émskiej Komendy Hufca zarz─ůdza┼é W┼éadys┼éaw Kubicz, po organizacyjnych posuni─Öciach Komendy Chor─ůgwi obowi─ůzki w Hufcach pe┼énili komendanci-referenci i cz┼éonkowie wsp├│┼épracuj─ůcy Komendy Chor─ůgwi. Che┼émskie dru┼╝yny w tym czasie prowadzili, I ÔÇô Franciszek Krzyszto┼ä, II ÔÇô Jerzy Kruszewski i III ÔÇô Krzysztof Grochowski. Dnia 21 pa┼║dziernika 1923 r. po zmianach, uchwa┼é─ů utworzono rady dru┼╝ynowych. W Che┼émie Przewodnicz─ůcym Rady Dru┼╝ynowych zosta┼é Eugeniusz Legaj.
Od 1925 r. rozkazem Lubelskiej Komendy Chor─ůgwi, Komendantem Che┼émskiego Hufca zosta┼é W┼éadys┼éaw Donigilewicz, spowodowa┼é jako red. nacz., ┼╝e po pi┼Ťmie ÔÇ×Go┼Ť─çÔÇŁ wychodzi┼é ÔÇ×Nasz HufiecÔÇŁ, administratorem by┼é Jan Szczawiej (redakcja mie┼Ťci┼éa si─Ö przy ul. Ob┼éo┼äskiej 16 nast─Öpnie w Seminarium, pismo drukowano w Polskich Zak┼éadach Graficznych nast─Öpnie w Sp├│┼édzielni Wydawniczej Plac├│wka Lubelska).
W 1926 r. nowym Przewodnicz─ůcym Rady Dru┼╝ynowych by┼é Stanis┼éaw Krawczenko, a po nim t─Ö funkcj─Ö pe┼éni┼é Zygmunt Tymi┼äski, kt├│ry by┼é inspiratorem powo┼éania przy Radzie w 1927 r. Ko┼éa Przyjaci├│┼é Harcerstwa (KPH). Ko┼éo mia┼éo by─ç instytucj─ů opieku┼äcz─ů i pomocnicz─ů, maj─ůc─ů swoje agendy w poszczeg├│lnych szko┼éach, Przewodnicz─ůcym KPH zosta┼é Boles┼éaw Mi─Ödzyb┼éocki.

Od 1935 r. KPH przy Che┼émskim Hufcu, rozbudowa┼éo swoj─ů dzia┼éalno┼Ť─ç, nowy Zarz─ůd KPH tworzyli: Przewodnicz─ůcy Stanis┼éaw Raszul, cz┼éonkowie Wilhelm Tirner, Kazimierz Kowalewski, Maria Kowalewska, Eugeniusz Zi─Öba, Maria Patrynowa, Maria Rutkowska i Zbigniew Raszul. Od 1936 r. Przewodnicz─ůcym zosta┼é Jan Aftanas, Z-c─ů Przew. Jan Dobij, skar. Kazimierz Kowalewski, sekr. Zbigniew Raszul. W 1939 r. KPH liczy┼éo 34 cz┼éonk├│w.
W 1930 r. reaktywowano stanowisko komendanta hufca, nominacj─Ö t─ů otrzyma┼é Aleksander Sarkisow, a sekr. Jacek Rogowski. W 1931 r. Komendantem Jerzy Kruszewski sekr. Jacek Rogowski, w 1932 r. Komendantem Jan ┼ü─Öcki sekr. Jacek Rogowski. W 1933 r. Komenda Hufca wprowadzi┼éa nowe pismo harcerskie ÔÇ×OgniskoÔÇŁ.
W 1934 r. rozbudowano Komendę Hufca, w skład jej weszli, przyboczni hufca Mikołaj Gordziejczyk i Mieczysław Smal, instruktorzy hufca Mieczysław Gawłowski i Ludwik Pulto, sekr. Aleksander Janczała, referent zuchowy Roman Germata i nauczyciel WF i PW Franciszek Ostrowski oraz członek Eugeniusz Czernobajew.
W 1935 r. przy Che┼émskiej Komendzie powsta┼éa komisja pr├│b na stopnie harcerskie, przewodnicz─ůcymi zostali: M. Paw┼éowski, H. Ukleja, E. Czernobajew, M. Smal, M. Pilarski, W. Kulesza i Z. Raszul.
Pod koniec 1937 r. nast─ůpi┼éa ostania zmiana administracyjna, w sk┼éad Che┼émskiej Komendy Hufca weszli, nowo wybrany komendant W. Zimmer po nim by┼é M. Pilarski, przyboczni J. Bojar, referent M. Gordziejczyk, referent starszo-harcerski W. Zimmer, referent skarbowo-gospodarczy W. Rainel i sekr. C. Pikiel.
Harcerskie dru┼╝yny ┼╝e┼äskie do 1927 r. nale┼╝a┼éy do Komendy Chor─ůgwi w Lublinie. W 1927 r. zosta┼éa powo┼éana w Che┼émie ┼╗e┼äska Komenda Hufca: do 1932 r. Komendantkami kolejno by┼éy: Janina Kubicka, Zofia Chrzanowska i Waleria Szrajterowa; po 1932 r. Komendantkami by┼éy: Zofia Kruszewska, Jadwiga Ciszewska, Urszula Niewiadomska, Weronika Lasocka, Maria Szel─ů┼╝ek, Jadwiga Zachariasz├│wna i Irena Moysewicz.
Gimnazjum im. S. Czarnieckiego w Che┼émie (wcze┼Ťniej Szko┼éa Filologiczna), aspirowa┼éo do najwi─Ökszego o┼Ťrodka rozwijaj─ůcego si─Ö od 1915 r. ruchu skautowego i od 1918 r. ruchu harcerskiego na kresach wschodnich II Rzeczypospolitej, poprzez dzia┼éalno┼Ť─ç swoich dru┼╝yn harcerskich, I-m─Öskiej i I-┼╝e┼äskiej. W ci─ůg┼éej tw├│rczej pracy harcerskiej, zawsze szukano nowych nurt├│w i idea┼é├│w, przestrzegaj─ůc, zasad, praw i obowi─ůzk├│w harcerskich. Zawsze z pomoc─ů spo┼éecze┼ästwu i instytucjom oraz szko┼éom w tworzeniu na swoim terenie ruchu harcerskiego. Wzorowo uk┼éada┼éa si─Ö wsp├│┼épraca ze zwierzchni─ů Komend─ů Hufca oraz 7 pp. Leg., Hufcem WF i PW, TG ÔÇ×Sok├│┼éÔÇŁ i ZS ÔÇ×StrzelecÔÇŁ.
W swej pracy organizacyjnej harcerze zdobywali specjalistyczne stopnie i sprawno┼Ťci. Dla podniesienia morale wychowawczych, wdra┼╝ano prac─Ö nad wyrobieniem samodzielno┼Ťci i przedsi─Öbiorczo┼Ťci jednostki u┼╝ytecznej spo┼éecznie. Stawiano na wi─Ökszy udzia┼é harcerzy w obcowaniu z przyrod─ů poprzez wycieczki, obozy, rajdy i biwaki tworz─ůc w ten spos├│b ┼Ťwiadomy harcerski ruch krajoznawczy, turystyczny i sportowy. Z t─ů chwil─ů wyk┼éadnikiem harcerskiej pracy sta┼éy si─Ö coroczne obozy i sta┼ée ─çwiczenia cielesne w terenie tworz─ůc obozowe ┼╝ycie harcerskie.

Poszczeg├│lne dru┼╝yny na obozach odbywa┼éy specjalistyczne obowi─ůzkowe szkolenie, najwa┼╝niejsze w ramach ZHP i WF i PW; 1923 r.-21 dni Sawin, 1924 r.-7 Kumowa Dolina, 1928 r.-14 Dorohusk, 1929 r.-14 Dorohusk, 1930 r.-21 Wilcze Przywozie, 1931 r.-21 Zwierzyniec, 1932 r.-21 Aniel├│wka, 1933 r.-28 Piwniczna w Tatrach i 1934 r.-28 Troki na Wile┼äszczy┼║nie, 1934-1935 obozy zimowe, 1936 r. k\Krzemie┼äca.
W 1932 r. harcerze uczestniczyli w Mi─Ödzynarodowym Zlocie Skaut├│w Wodnych w Garczynie i zorganizowali wycieczk─Ö wodn─ů i l─ůdow─ů. W 1934 r. zorganizowali wycieczk─Ö do Pu┼éaw i na zawody Y.M.C.A., zdobyli tam pierwsze miejsce i puchar. Brali te┼╝ udzia┼é w Zlocie Praskim, po zlocie zorganizowali ob├│z k\Zaleszczyk i wycieczk─Ö do Rumunii.
Jako wyr├│┼╝nienie dru┼╝yna bra┼éa udzia┼é w Og├│lnopolskich Zlotach ZHP; w 1924 r. w Warszawie, w 1929 r. w Poznaniu, i w 1935 r. w Wielkim Jubileuszowym Zlocie ZHP w Spale. Dru┼╝yna uczestniczy┼éa i wsp├│┼éorganizowa┼éa specjalistyczne kursy; w 1928 r. stra┼╝acki, w 1929 r. z terenoznastwa, w 1930 r. samochodowy i w 1935 r. sanitarny po┼é─ůczony z praktyk─ů w szpitalu wojskowym. W og├│lnej klasyfikacji dru┼╝yna m─Öska otrzyma┼éa kategorie A, a od KPH sprz─Öt.
R├│wnie┼╝ i harcerki prowadzi┼éy aktywn─ů dzia┼éalno┼Ť─ç wzorem dru┼╝yn m─Öskich. Praca w dru┼╝ynach obejmowa┼éa szeroki program ─çwicze┼ä fizycznych, wycieczek i pogadanek ideologicznych. Wzorow─ů coroczn─ů akcj─ů harcerek by┼éy prowadzone kiermasze i wystawy, z kt├│rych pieni─ůdze by┼éy przeznaczone na gwiazdk─Ö, dla rodzin biednych oraz coroczne zabawy kostiumowe dla m┼éodszych klas. W og├│lnej klasyfikacji harcerki uzyska┼éy kategorie A, i jak harcerze otrzyma┼éy pozwolenie u┼╝ywania swojego sztandaru.
Od 1932 r. harcerki pe┼éni┼éy dy┼╝ury w ┼Ťwietlicy, prowadzonej przez Zwi─ůzek Pracy Obywatelskiej Kobiet, dla dzieci biednych i bezdomnych. Zdobywa┼éy te┼╝ specjalno┼Ťci z, ratownictwa, terenoznawstwa i obozownictwa. Prowadzi┼éy kursy, sanitarny z praktyk─ů w szpitalu wojskowym, ┼é─ůczno┼Ťci w 7 pp. Leg., a najlepsze uczestniczy┼éy w kursie ┼é─ůczno┼Ťci w G┼é├│wnej Kwaterze w Zegrzu i w sprawno┼Ťciowym w Spale.
Wielkim wyczynem harcerek, by┼éy w─Ödr├│wki konkursowe, w 1932 r. pod has┼éem Poznaj sw├│j powiat tras─Ö 400km, w marszu i wod─ů przeby┼éy w ci─ůgu 12 dni, za co zdoby┼éy I m., a w 1933 r. w rajdzie pod has┼éem Od jeziora do jeziora, od ┼║r├│de┼é Prypeci i Jeziora ┼Üwite┼║ marszem 100 km, zdoby┼éy I m., i Puchar od Komendantki Chor─ůgwi Lubelskiej.
Poszczególne drużyny harcerek odbywały w terenie coroczne obozy organizacyjne i militarno-sportowe, do najatrakcyjniejszych należały; 1924 r.-10 dni Kumowa Dolina, 1927 r.-21 Węgierska Górka k\Żywca, 1928 r.-21 Piwniczna, 1929 r.-21 Wilcze Przewozie n\Bugiem, 1930 r.-20 Lidzbark n\Pomorzem, 1931 r.-28 Wierzchowiny, 1932 r.-21 Sobibór, 1933 r.-28 Sobibór i 1934 r.-28 Wygoda w Gorganach.
Drugim znacz─ůcym o┼Ťrodkiem rozwoju od 1918 r. ruchu harcerskiego w Che┼émie i regionie, by┼éo Pa┼ästwowe Seminarium Nauczycielskie M─Öskie nast─Öpnie ┼╝e┼äskie w Che┼émie. Dru┼╝yny, II M─Öska i II ┼╗e┼äska mia┼éy du┼╝y wp┼éyw na styl ┼╝ycia szko┼éy harcerza-ucznia, przysz┼éego m┼éodzie┼äca, obywatela i nauczyciela. Specyfika Seminarium a w nim dydaktyka szkolenia-nauczania przysz┼éych nauczycieli w tym nauczycieli z wychowania fizycznego, dawa┼éo wi─Öksze mo┼╝liwo┼Ťci wykazywania si─Ö m┼éodzie┼╝y w ruchu harcerskim. Dlatego te┼╝ dzia┼éalno┼Ť─ç harcerska we wsp├│┼épracy z dyrekcj─ů, obj─Ö┼éa swym zasi─Ögiem programowo-dydaktycznym, wszystkie szko┼éy powszechne w Che┼émie i powiecie. Przyszli nauczyciele-druhowie nie┼Ťli pomoc w tworzeniu, rozwijaniu i organizowaniu nowych dru┼╝yn w poszczeg├│lnych jednostkach organizacyjnych.

W 1921r. odbyli wycieczk─Ö-ob├│z do Krakowa, Wieliczki, Zakopanego i Tatr oraz do Pu┼éaw, Sandomierza i Kazimierza. Zorganizowano te┼╝ kursy sprawno┼Ťci z zakresu samarytanki i po┼╝arnictwa. W latach 1922-1939, Seminaryjn─ů dru┼╝yn─Ö m─Ösk─ů prowadzili Komendanci: Stanis┼éaw Zwierzy┼äski, Marcin Oleszczuk, Bronis┼éaw Dmowski, Antoni Lisowski, Jan Wepa, Wojciech Jurek, Antoni Rawicz, Aleksander Jancza┼éa, Zygmunt Tymi┼äski, W┼éadys┼éaw Podg├│rski, Stanis┼éaw Gawecki, Jerzy Kruszy┼äski, J├│zef Paku┼éa, Stanis┼éaw Polakowski, Wincenty Oko┼ä, W┼éadys┼éaw Gorczy┼äski, Franciszek Krasucki, Alfred Dejnek i Marcin Baj.
W 1923 r. dru┼╝yna liczy┼éa 52 harcerzy i zosta┼éa podzielona na zast─Öpy: ÔÇ×Or┼é├│wÔÇŁ, ÔÇ×Kruk├│wÔÇŁ, ÔÇ×Wilk├│wÔÇŁ i ÔÇ×CzajekÔÇŁ. Ze wzgl─Ödu na nauczycielski profil, od 1923 r. w celach dydaktyczno-wychowawczych i zarobkowych harcerze prowadzili na terenie szko┼éy sklepik, introligatorni─Ö i warsztat fryzjerski.
Od 1922 r. rozpocz─Ö┼éa dzia┼éalno┼Ť─ç przy Pa┼ästwowym Seminarium Nauczycielskim ┼╗e┼äskim II Che┼émska ┼╗e┼äska Dru┼╝yna Harcerska, im. Jadwigi Tejszerskiej. Komendantkami dru┼╝yny kolejno by┼éy: Zofia Bojarska, Jadwiga Tyszkiewicz, Zofia Kruszewska, Natalia Motylenko, Anna Kloc├│wka i Janina Szulc├│wna. Podczas wakacji i ferii harcerze z Seminarium prowadzili z m┼éodzie┼╝─ů che┼émsk─ů i powiatu szk├│┼é powszechnych, kolonie obozy i wycieczki pod namiotami.
Od 1925 r. w dru┼╝ynach wprowadzono stopnie secjalistyczno-organizacyjne, a dla m┼éodzie┼╝y z innych szk├│┼é prelekcje, odczyty, projekcje filmowe i koncerty orkiestry szkolnej oraz wiele akcji na rzecz miasta i ludno┼Ťci. Dobrze uk┼éada┼éa si─Ö wsp├│┼épraca Hufca Szkolnego z Hufcem ZHP i WF i PW.

Trzecim o┼Ťrodkiem ruchu harcerskiego w Che┼émie i regionie by┼éa Pa┼ästwowa Szko┼éa Rzemie┼Ťlnicza w Che┼émie. Pierwsza dru┼╝yna na terenie szko┼éy powsta┼éa 17 kwietnia 1921 r. jako III Che┼émska Dru┼╝yna M─Öska im. Jana Kili┼äskiego, barwy chust bia┼éo-czerwone. Komendantem pierwszego zast─Öpu nast─Öpnie dru┼╝yny by┼é druh Jan Czerwie┼äski (III st.), nast─Öpnie Kister, Faustman, Wojty┼Ť, Ciszewski vel Ciupa i Marczuk. Dru┼╝yna od samego pocz─ůtku pod wzgl─Ödem wynik├│w mie┼Ťci┼éa si─Ö w czo┼é├│wce Komendy Hufca Chor─ůgwi Lubelskiej.
Od 1922 r. III M─Öska, czynnie uczestniczy┼éa w Che┼émie, i w pierwszym Zlocie Chor─ůgwi Lubelskiej, a w 1924 r. uczestniczy┼éa w Zlocie Narodowym Harcerzy w Warszawie. Od 1932 r. Komendanci III M─Öskiej, prowadzili kolejno kolonie z m┼éodzie┼╝─ů, Piskorski, Ciechanowski, Pilarski i Szewczyk. Obozy sprawno┼Ťciowo-militarno-sportowe dru┼╝yna odbywa┼éa nad Je┼║. Narocz, w Beskidzie Niskim i w W├│lce Ka┼äskiej.
W 1935 r. III M─Öska bra┼éa udzia┼é w Jubileuszowym Zlocie Harcerzy w Spale z okazji 25-lecia ZHP. W 1937 r. w czynie budowali schronisko harcerskie w Tatrach, a druh Marian Pilarski reprezentowa┼é III-ci─ů w Holandii na Zlocie Harcerskim ÔÇô Jamboree.
W latach 1920-1939 prowadzi┼éy te┼╝ aktywn─ů dzia┼éalno┼Ť─ç harcerskie dru┼╝yny przy nast─Öpuj─ůcych szko┼éach, nale┼╝─ůce do Che┼émskiego Hufca. Podaje chronologiczny wykaz: (m─Öskie i ┼╝e┼äskie poza tymi kt├│re poda┼éem wcze┼Ťniej); IV Che┼émska Dru┼╝yna M─Öska im. H. D─ůbrowskiego powsta┼éa w 1920 r. przy Szkole Powszechnej Nr 3 im. A. Mickiewicza. Opiek─Ö nad harcerzami sprawowa┼é nauczyciel W. Kalita. Dru┼╝ynowymi byli: Marcin Oleszczuk, Wac┼éaw Kita, Miko┼éaj Gordziejczyk, Roman Germata i Tadeusz Kicia. Przy szkole dzia┼éa┼éa izba harcerska, a w niej czytelnia i czasopisma ÔÇ×HarcerzÔÇŁ i ÔÇ×Na TropieÔÇŁ, tu te┼╝ prowadzono odczyty, pogadanki, zbi├│rki i zabawy. Dru┼╝yna prowadzi┼éa dzia┼éalno┼Ť─ç sportowo-turystyczn─ů, najcz─Ö┼Ťciej organizowano wycieczki, natomiast obozy sprawno┼Ťciowe harcerze odbywali z innymi dru┼╝ynami.

V Che┼émska Dru┼╝yna M─Öska im. K. Pu┼éaskiego powsta┼éa w 1921 r. przy Pa┼ästwowej Szkole Handlowej. Dru┼╝ynowymi byli: Jan Morawski, W┼éadys┼éaw Mas┼éowski, Antoni Kaczmarczak, Stanis┼éaw Wi─ůczkowski, W┼éodzimierz Podg├│rski, Henryk Ukleja i Zbigniew Nizmer. Prowadzono zbi├│rki, odczyty i pogadanki ideologiczne, przestrzegano uroczysto┼Ťci, obozy sprawno┼Ťciowe harcerze odbywali z innymi dru┼╝ynami.
VI Che┼émska Dru┼╝yna M─Öska im. S. Konarskiego powsta┼éa w 1923 r. przy Szkole Powszechnej im. S. Staszica. Dru┼╝ynowymi byli: Bronis┼éaw Dmowski, Anatoliusz Listowski, Boles┼éaw Rudnicki, Henryk Ukleja, W┼éadys┼éaw Podg├│rski, Jan Szewczyk, Czes┼éaw Szust i Jan Skiba. W 1924 r. cz─Ö┼Ť─ç dru┼╝yny uczestniczy┼éa w I Narodowym Zlocie w Warszawie. Ze wzgl─Ödu na trudn─ů sytuacj─Ö rodzinn─ů m┼éodzie┼╝y, dzia┼éalno┼Ť─ç by┼éa organiczna. Szkolenie i kursy organizowa┼é Hufiec.
VII Che┼émska Dru┼╝yna M─Öska im. A. Ma┼ékowskiego powsta┼éa w 1923 r. przy Szkole Powszechnej Nr 6 im. G. Piramowicza. Dru┼╝ynowymi byli: W┼éodzimierz Skibi┼äski, W┼éadys┼éaw Grzeba┼éa, W┼éadys┼éaw Perkowski, Marcin M┼éodzicki, J├│zef Strza┼éka, Marcin Pilarski, Franciszek Garda i J├│zef Bojar. Dru┼╝yna prowadzi┼éa zbi├│rki, gromadzi┼éa ksi─ů┼╝ki, obozy sprawno┼Ťciowe harcerze odbywali z innymi dru┼╝ynami.
VIII Che┼émska Dru┼╝yna M─Öska powsta┼éa w 1929 r. przy Szkole Powszechnej im. T. Ko┼Ťciuszki. Opiekunem dru┼╝yny by┼é kierownik szko┼éy Stanis┼éaw Wi─ůczkowski, dru┼╝ynowymi Ryszard Sici┼äski i Jan Chmielewski.
III Che┼émska Dru┼╝yna ┼╗e┼äska im. P. Maciejowskiej powsta┼éa w 1921 r. przy Pa┼ästwowej Szkole Handlowej. Dru┼╝ynowymi by┼éy: Danuta Winiarska, Janina Tyszkiewicz, Rafaela Rosen├│wna i Irena Moyseowicz├│wna. Obowi─ůzkowa lektura ÔÇ×Skrzyd┼éaÔÇŁ, najwa┼╝niejsza wycieczka w 1929 r. do Poznania na II Zlot Narodowy Harcerzy i Krajow─ů Wystaw─Ö.
IV Che┼émska Dru┼╝yna ┼╗e┼äska im. M. Konopnickiej powsta┼éa w 1924 r. przy Szkole Powszechnej Nr 6 im. G. Piramowicza. Dru┼╝yn─Ö prowadzi┼éa Izabela Zaj─ůczkowska nast─Öpnie Maria Grzebu┼éa. Harcerki nale┼╝─ůce do dru┼╝yny pochodzi┼éy z rodzin biednych. Organizowa┼éy wycieczki do lasu i w teren, wykonywa┼éy zarobkowo prace r─Öczne i imprezy artystyczne.
V Chełmska Drużyna Żeńska im. K. Hoffmanowej powstała w 1930 r. przy Szkole Powszechnej im. S. Konarskiego. Drużynowymi były: Eugenia Olechniejko, Zofia Zielińska, Jadwiga Burtonówna i Waleria Szrajterowa.
VI Che┼émska Dru┼╝yna ┼╗e┼äska im. M. Pi┼ésudskiej powsta┼éa w 1929 r. przy Szkole Powszechnej im. Kr├│lowej Jadwigi. Dru┼╝ynowymi by┼éy: Zofia Piotrkowska, Kazimiera Szmidt├│wna, Maria Kubicka i Maria Szelwik├│wna. W celach szkoleniowych i zarobkowych dru┼╝yna urz─ůdza┼éa cz─Östo loterie fantowe, pismem obowi─ůzkowym ÔÇ×SkrzydlataÔÇŁ.
VII Che┼émska Dru┼╝yna ┼╗e┼äska powsta┼éa w 1930 r. przy Szkole Powszechnej im. A. Mickiewicza. Dru┼╝ynow─ů by┼éa Dominika Jastrz─Öbska opiekunk─ů M. Dankiewiczowa.
Również i w gminach tworzył się i rozwijał ruch harcerski, nad którym opiekę sprawowała Komenda Hufca w Chełmie.
W 1920 r. powsta┼éa dru┼╝yna w Zagrodzie im. J. Pi┼ésudskiego, za┼éo┼╝ycielem by┼é ucze┼ä Gimnazjum Antoni Hopke a p├│┼║niej prowadzi┼é j─ů Mieczys┼éaw Komar.
W 1926 r. powsta┼éa dru┼╝yna w Siedliszczu im. T. Ko┼Ťciuszki, prowadzi┼é j─ů Eugeniusz Pi─ůtkowski pod opiek─ů ks. Stanis┼éawa Batowskiego.
W 1929 r. powsta┼éa dru┼╝yna w Cycowie im. M. Kopernika za┼éo┼╝ycielk─ů i opiekunk─ů by┼éa nauczycielka Helena Mas┼éowska. W kr├│tkim czasie dru┼╝yn─ů opiekowa┼éa si─Ö kierowniczka szko┼éy, nast─Öpnie kierownik szko┼éy Kazimierz Stronkowski.
W 1930 r. powsta┼éa dru┼╝yna w Rejowcu im. T. Ko┼Ťciuszki, dru┼╝ynowymi kolejno byli: Kazimierz Czes┼éaw, Feliks Tewnicz i Marian Filipczuk.
W 1937 r. dru┼╝yny powsta┼éy: w Stajnem im. Lisa Kuli pod opiek─ů Mariana G├│rnego; w Woli Korybutowej im. A. Naukowskiej pod opiek─ů J├│zefa Kisielewskiego; i w Wojs┼éawicach im. J. Poniatowskiego pod opiek─ů Miko┼éaja Ta┼éandy.
W 1939 r. drużyny powstały: w Dorohusku, Dubience, Skryhiczynie, Pokrówce i Rudzie Hucie.
W tej formie ruch harcerski w ramach ZHP prowadzi┼é dzia┼éalno┼Ť─ç do wybuchu II wojny ┼Ťwiatowej w 1939 r.

Źródło: Waldemar Antoni Kozłowski, Sport w organizacjach paramilitarnych na ziemi chełmskiej w latach 1918-1939; (strony 58-73).